Spółka cicha

Termin ten odnosi się do prawa wybranego poniżej kraju.

  Polska

Czym jest spółka cicha?

Spółka cicha nie jest w polskim prawie odrębnym typem spółki uregulowanym w Kodeksie spółek handlowych. Jest to co do zasady umowa nienazwana zawierana na podstawie zasady swobody umów (art. 353¹ Kodeksu cywilnego). W typowym modelu wspólnik cichy wnosi wkład na rzecz przedsiębiorcy prowadzącego działalność we własnym imieniu, a w zamian uczestniczy w zysku tej działalności na zasadach określonych w umowie. Zawarcie takiej umowy nie tworzy odrębnego podmiotu prawa ani odrębnego majątku „spółki”. Wspólnik cichy co do zasady nie występuje na zewnątrz jako wspólnik przedsiębiorcy i z samego faktu zawarcia umowy nie odpowiada wobec jego wierzycieli.

Jakie są rodzaje spółki cichej?

Polskie przepisy nie wyróżniają ustawowych rodzajów spółki cichej. W doktrynie i praktyce spotyka się określenia „typowa” i „atypowa”, jednak zakres praw wspólnika cichego – w tym udział w zysku i stratach, uprawnienia informacyjne lub elementy współdecydowania – wynika przede wszystkim z umowy.

Co się dzieje w przypadku postępowania upadłościowego?

Polskie Prawo upadłościowe nie przewiduje dla wspólnika cichego szczególnego reżimu odpowiadającego rozwiązaniom opisanym w pierwotnym tekście. W razie upadłości przedsiębiorcy możliwość zgłoszenia wierzytelności przez wspólnika cichego oraz jej wysokość zależą od treści umowy i charakteru konkretnego roszczenia. Nie istnieje też ustawowy, automatyczny obowiązek dopłacenia niewniesionej części wkładu do masy upadłości wyłącznie dlatego, że strony nazwały umowę „spółką cichą”; taki obowiązek może wynikać z umowy albo z innych właściwych przepisów.

Jak wykazuje się wkład cichego wspólnika w bilansie?

Ujęcie wkładu wspólnika cichego w rachunkowości zależy od ekonomicznej treści i warunków umowy oraz od stosowanych zasad rachunkowości. Nie ma w polskim prawie ogólnej reguły, zgodnie z którą wkład taki jest zawsze ujmowany jako kapitał obcy albo – po spełnieniu określonych warunków – automatycznie jako kapitał własny. Ewentualne podporządkowanie wierzytelności lub udział wspólnika cichego w ryzyku wymaga odrębnej analizy rachunkowej i prawnej.

Jakie prawa ma wspólnik cichy?

Prawa wspólnika cichego określa przede wszystkim umowa. Może ona regulować m.in. udział w zysku i stratach, prawo do informacji lub kontroli, zasady wypowiedzenia i rozliczenia oraz ewentualne uprawnienia konsultacyjne. W polskim prawie nie obowiązuje opisany w pierwotnym tekście ustawowy próg 25% ani szczególna zasada zrównująca wspólnika cichego z komandytariuszem lub inną kategorią wspólnika wyłącznie ze względu na taki poziom udziału.

Kiedy warto rozważyć spółkę cichą?

Spółka cicha może być elastycznym instrumentem finansowania lub inwestycji w cudze przedsiębiorstwo bez uzyskiwania formalnego statusu wspólnika spółki handlowej. Przy projektowaniu umowy odrębnej analizy wymagają jednak kwestie podatkowe, rachunkowe i upadłościowe oraz ryzyko odmiennej kwalifikacji konstrukcji w zależności od jej rzeczywistej treści.

Podstawa prawna: art. 353¹ Kodeksu cywilnego; brak odrębnej ustawowej regulacji spółki cichej w KSH. Skutki podatkowe, rachunkowe i upadłościowe zależą od treści konkretnej umowy i wymagają odrębnej oceny.